Makula Deliği

Maküla Deliği Nedir?

Maküla deliği, gözün arkasındaki retina tabakasında, merkezi görmeden sorumlu olan maküla bölgesinde oluşan küçük bir yırtık ya da deliktir. Bu durum özellikle keskin, net ve detaylı görmeyi etkiler. Genellikle bir gözde görülür ve zamanla ilerleyebilir.

Maküla; okuma, yüz tanıma ve ince işlerle ilgili görme işlevlerinin merkezidir. Bu bölgede oluşan bir delik, görmede ciddi bozulmalara neden olabilir.

Neden Oluşur?

Maküla deliği çoğunlukla yaşla birlikte gelişen doğal değişimlerin bir sonucudur. Ancak farklı nedenlerle de ortaya çıkabilir:

• Vitreusun (göz içi jelin) makülaya yapışarak çekilmesi
• İleri yaş (özellikle 60 yaş üzeri)
• Göz travması (darbe)
• Yüksek miyopi
• Retina dekolmanı sonrası
• Diyabetik göz hastalıkları

Bu durum, vitreusun (jel dokunun) zamanla büzülüp çekilmesiyle makülada gerginlik oluşturmasına ve ardından yırtık oluşmasına neden olabilir.

Belirtiler Nelerdir?

Maküla deliği aşağıdaki belirtilerle kendini gösterebilir:

• Merkezde bulanık veya çarpık görme
• Okuma zorluğu, harflerin eksik ya da bozuk görünmesi
• Düz çizgilerin eğri veya kırık algılanması
• Görme alanının merkezinde karanlık ya da boş bir nokta (skotom)
• Tek gözle bakıldığında bozulmuş merkezi görüntü

Bu belirtiler yavaş yavaş artabileceği gibi, bazı durumlarda daha hızlı ilerleyebilir.

Tanı Nasıl Konur?

Maküla deliği, göz doktorunun yapacağı retina muayenesi ve görüntüleme testleriyle teşhis edilebilir. En yaygın kullanılan yöntem şudur:

• OCT (Optik Koherens Tomografi): Makülada oluşan deliğin derecesi ve boyutu detaylı şekilde ölçülür. Aynı zamanda tedaviye yanıt ve cerrahi sonrası iyileşme süreci de bu yöntemle takip edilir.

Evreleri Nelerdir?

Maküla delikleri 1. evreden 4. evreye kadar sınıflandırılır:

• Evre 1: Başlangıç aşaması; genellikle küçüktür ve geri dönüş şansı vardır.
• Evre 2-3: Tam kat deliğin oluştuğu evrelerdir.
• Evre 4: Vitreusun tamamen ayrıldığı, daha büyük ve stabil deliklerdir.

Tedavisi Nasıldır?

Erken evrede bazı olgular izlenebilir; tam kat maküla deliklerinin çoğunda cerrahi değerlendirme gerekir:

Pars Plana Vitrektomi Ameliyatı

• Gözün içindeki vitreus jeli alınır.
• Maküla üzerindeki zar (ERM veya ILM) dikkatlice soyulur.
• Göz içine gaz veya silikon verilir.
• Ameliyat sonrası baş pozisyonu önerilir (gaza temas sağlamak için).
• Genellikle lokal anesteziyle, aynı gün taburculukla yapılır.

Ameliyat Sonrası Süreç

Artan göz ağrısı, artan kızarıklık, görmede azalma, perde hissi, yeni ışık çakmaları veya yeni başlayan ya da hızla artan uçuşan cisimlerden biri varsa planlı kontrol beklenmeden acil göz değerlendirmesi gerekir.

Göz içinde gaz bulunduğu sürece uçak yolculuğu yapılmaz ve yüksek rakıma çıkılmaz. Başka bir işlem veya ağrı tedavisi için sağlık kuruluşuna başvururken gözde gaz bulunduğu mutlaka bildirilir; azot protoksit içeren anestezi veya ağrı giderici gazlar tehlikeli basınç artışına yol açabilir. Gazın tamamen kaybolduğunu ve kısıtlamaların ne zaman biteceğini hekimle netleştirin. NHS maküla deliği ameliyatı sonrası bilgilendirme.

• Görme iyileşmesi birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürebilir.
• İlk haftalarda yüzüstü pozisyonda durmak gerekebilir (özellikle gaz verilmişse).
• Cerrahi sonrası deliğin kapanması birçok vakada mümkündür.
• Deliğin kapanmasına rağmen görme tamamen normale dönmeyebilir, ancak iyileşme mümkündür.

Makula yırtığı, maküler hole ve makula deliği aynı şey mi?

Maküler hole, makula deliği için kullanılan terimdir. “Makula yırtığı” ifadesinin hangi bulguyu anlattığı ise hekimle netleştirilmelidir. Retinanın merkezindeki makula deliği, çevresel retina yırtığıyla aynı durum değildir. Okurun kullandığı sözcükten tanı çıkarılmaz; uygun değerlendirmeyi hekim yapar.

Çizgilerin dalgalı görünmesi makula deliği tanısı koydurur mu?

Hayır. Merkezi görmede bulanıklık, görüntünün eğri görünmesi veya ayrıntıları seçememe farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Makula deliği ile yaşa bağlı makula dejenerasyonu birbirinden farklı hastalıklardır. Ayrım göz muayenesi ve gerektiğinde OCT (optik koherens tomografi, retinanın kesit görüntülemesi) gibi incelemelerle yapılır; kişi kendi görüntüsünden veya tek belirtiden tanı koymamalıdır.

Yeni görme değişikliğinde ne zaman başvurmalı?

Yeni başlayan merkezi görme değişikliğinde gecikmeden hekim değerlendirmesi alınmalıdır. Ani görme kaybı, görmede ani belirgin azalma, perde veya gölge, yeni ışık çakmaları ya da yeni başlayan veya hızla artan uçuşan cisimler varsa acil göz değerlendirmesi gerekir. Bu bulgulardan biri yeterlidir; ağrı olması veya hepsinin birlikte ortaya çıkması beklenmez.